Voor de liefhebbers: nog enkele (foto’s van) foto’s van Ed van der Elsken, gemaakt tijdens de overzichtstentoonstelling met zijn werk in het Rijksmuseum.
gepost door Dries Boele @ 00:24
0 reacties
Gisteren naar overzichtstentoonstelling van Ed van der Elsken geweest. Heel boeiend.
Ik hou erg van de levendigheid van zijn werk. Er spreekt een grote welwillendheid uit jegens mensen in alle soorten en maten. En dat hij van het leven hield.
Ed begon te fotograferen in de jaren 50. In een sfeer van verzet tegen de netheid en de verstikkende normen van die jaren. Tijd voor tegencultuur, inclusief provoceren.
In de foto’s zie je z’n betrokkenheid bij wat/ wie hij in beeld heeft. Vaak met liefde gefotografeerd.
Een ander kenmerk van zijn werk: contrasteren. Met oog voor de humor van een situatie.
En vooral: een mensenfotograaf. Warmhartig. En het liefst rauw, zonder façade.
Een man naar mijn hart.
Enkele (foto's van) foto's:
gepost door Dries Boele @ 22:56
0 reacties
.
Wat betekent het om te leven vanuit een diepe acceptatie van het leven? Kunnen we het hele leven omarmen: niet alleen de mooie kanten, maar ook de donkere, inclusief lijden, doodgaan, en vergankelijkheid van alles en iedereen? Wat voor levenshouding is daarvoor nodig?
In de moderne tijd zijn we eraan gewend geraakt dat we veel naar onze hand kunnen zetten. We menen macht te hebben over ons leven. Lot is zo goed als verdwenen uit ons denken. Voorkeuren en verlangens bepalen de dagelijkse `bril. De neiging bestaat het leven voorwaardelijk of selectief te benaderen, om alleen af te gaan op wat bevalt, en te vermijden wat niet bevalt. Maar hoe realistisch is deze wens? Is het lot echt verleden tijd?
Een optie is om onvoorwaardelijk het leven te beamen zoals het is, of minstens een poging daartoe te wagen. Waarom zouden we dat doen? En wanneer we dit doen, welke plaats krijgt dan lijden en ellende? Wat gebeurt er met hoop en het verlangen naar beter?
En niet onbelangrijk: is het leven wel het liefhebben waard? Niet iedereen zal daar volmondig ja op zeggen. Wat zijn hun bezwaren?
In deze cursus onderzoeken we levensaanvaarding en het spanningsveld tussen werkelijkheid en idealen. We doen dit aan de hand van m.n. Aristoteles, Spinoza, Nietzsche, Beauvoir en Camus. Ook zullen we Oosters denken aan bod laten komen: Boeddhisme. Hoe dachten zij over levensdoel, veranderingen, vriendschap sluiten met jezelf, lijden, levensvreugde, vrijheid en creativiteit?
Naast inleidingen op de filosofen, bestaat de cursus uit het lezen en bespreken van teksten en een koppeling met de eigen ervaring.
.
Docent: drs Dries Boele
Plaats: St Nicolaaslyceum, Beethovenplein 2, Amsterdam
Wanneer: vanaf 20 oktober 2026 (7 dinsdagavonden)
Tijd: 19.30 – 21.30 uur
Kosten: € 298,-
Mail: secretariaat@vua-ams.nl
Inschrijven kan op: https://volksuniversiteitamsterdam.nl/cursussen/filosofie-levenskunst-amor-fati-liefde-voor-het-lot
Of bellen, tel: 020-6261626
.
gepost door Dries Boele @ 20:42
0 reacties
.
Hoe staat het met het leven op aarde, nu klimaatverandering voortschrijdt? En heeft het (nog) enige zin om er iets aan te willen doen? Mij overvalt regelmatig wanhoop wanneer ik klimaatrapporten lees en zie wat er allemaal gebeurt: waar gaat dit heen? In wat voor wereld komt mijn zoon te leven? Stevenen we niet – ondanks tal van schone wensen – af op een ongekende catastrofe?
Volgens een recent rapport van het VN-milieuprogramma gaat het niet lukken om de wereldwijde klimaatopwarming onder de 1,5 graad te houden (1). Hitterecords sneuvelen, gletsjers smelten in hoog tempo, en steeds meer kantelpunten dreigen te worden overschreden. Tegelijk zijn er tal van initiatieven om er iets aan te doen: van anders boeren tot duurzame energie en nog veel meer. Zullen zij enig verschil maken?
Hoe te duiden wat er gaande is?
We zijn verwikkeld in een nieuwe wereldoorlog. Dit is het gezichtspunt dat ik zou willen onderzoeken, als heuristische hypothese (2). Wat als we de huidige klimaatcrisis opvatten als een wereldoorlog? Hoe ziet dan een en ander eruit, inclusief initiatieven om er iets aan te doen?
Laat me verduidelijken wat ik bedoel.
Om te beginnen stel ik voor om ons los te maken uit een louter antropocentrische blik op het wereldgebeuren en een Gaiaans perspectief in te nemen, dat wil zeggen: bekeken vanuit de aarde als omvattend ecosysteem (3).
Vanuit dat perspectief zou je kunnen zeggen dat we met de huidige klimaatverandering en de crises die ermee gepaard gaan, verwikkeld zijn in een mondiaal conflict, een wereldoorlog. Hij is langzaam maar zeker tot ontbranding aan het komen (4). Het goede nieuws is dat we klimaatverandering ook als medestander zouden kunnen gaan zien.
Zeker, de huidige wereldoorlog is een heel andere dan de vorige twee. Om enkele belangrijke verschillen te noemen. Het aantal dodelijke slachtoffers is – nog steeds – niet te vergelijken. (Volgens schattingen kostte de tweede wereldoorlog zo’n 70 miljoen mensen het leven. De afgelopen vier jaar stierven in Europa ruim 200.000 mensen door extreme hitte (1).) Ander verschil: het meest in het oog springende geweld komt dit keer van niet-menselijke actoren: extreem weer in allerlei gedaanten. En daar komt bij: natuurgeweld maakt geen onderscheid tussen vriend en vijand. Een orkaan treft iedereen die op z’n weg komt; en dat geldt ook voor overstromingen, hittegolven en bosbranden.
Er zijn ook punten van overeenkomst. De ontwrichtingen zijn ingrijpend en de verwoestingen kolossaal, en dat overal in de wereld. (Dat klimaatverandering een mondiaal gebeuren is, behoeft geen nadere toelichting. Je hoeft slechts het wereldnieuws te volgen.) Ook betreft het een gebeuren waarin veel mensen niet voor rede vatbaar lijken zijn. Naast veel meelopers (uit ‘bewuste onwetendheid’ of onverschilligheid), zijn er ook de ontkenners, tot en met de mensen die de verwoestende uitwerking van klimaatverandering toejuichen: de aanhangers van een komende Eindtijd (5).
En misschien nog wel meer dan in de eerdere wereldoorlogen, hebben we te maken met een echte wereldspeler, namelijk het veranderende klimaat, waardoor alle aardbewoners betrokken raken in het conflict. Er valt niet aan te ontsnappen, ook niet wanneer je je terugtrekt op een afgelegen plek.
De vraag is: wie (of wat) is in dit conflict de vijand? Wie staan tegenover elkaar? Waaruit bestaat die wereldwijde strijd? En wat dient overwonnen te worden?
Waarschijnlijk is de neiging groot om de klimaatverandering tot vijand te verklaren. Ik zou er anders naar willen kijken. Klimaatverandering is de grootste medestander in de strijd die gaande is!
Welke strijd?
De kortste samenvatting: de huidige wereldoorlog is een strijd tegen levensvijandigheid, en wel van enige levende wezens die ertoe in staat zijn: wij mensen.
Levensvijandigheid? Zij toont zich in onachtzaamheid of disrespect voor wat leeft. Zij toont zich in (ernstige) misdragingen tegen natuur en mens, tegen biodiversiteit en leefbaarheid. Zij toont zich in blind gaan voor eigenbelang, zowel individueel als collectief, ten koste van alles wat leeft, niet alleen ons eigen nageslacht, maar ook van al het niet-menselijke leven.
Levensvijandigheid komt vooral naar voren in mentaliteiten en wereldbeschouwingen die slechts oog hebben voor de mens, of erger nog: voor een deelverzameling van de mensheid: de eigen soort of stam, dan wel elite. Het heil dat wordt nagestreefd kan zeer uiteenlopend zijn, van winstbejag en excessieve rijkdom tot en met verlossing van de ziel; hun gemeenschappelijke kenmerk is levensvijandigheid: het leven op aarde is ondergeschikt, een commodity, of slechts van waarde voor een ‘hoger’ doel.
(Ik wil dit alles niet tot een louter morele kwestie terugbrengen. Politiek en economisch spelen ook andere belangen. Maar doen op deze terreinen waarden niet ook mee in de afwegingen die worden gemaakt? En als zij niet meedoen, is dat dan een reden om de belanghebbende actoren er niet op aan te spreken? Of sluiten zij zich uit als mens?)
Klimaatverandering maakt overduidelijk wat levensvijandigheid teweegbrengt. Zij is er een krachtige en onbarmhartige reactie op, en onontkoombaar. Klimaatverandering bestrijden zonder iets te doen aan de mentaliteit en wereldbeschouwing die haar teweegbrengen is zoiets als een om-zich-heen-grijpende brand bestrijden met het afsluiten van een verzekering tegen brandschade en het daarbij laten; de oorzaak, de brandstichter, wordt ongemoeid gelaten.
Wie houdt van het leven op aarde en het wil beschermen tegen onachtzaamheid, uitbuiting en vernietiging doet er dus goed aan om klimaatverandering als een van de belangrijkste medestanders te gaan beschouwen. In de strijd waarvoor? Voor een levenliefhebbend leven en dat in z’n meest globale zin, dat wil zeggen: alle leven inbegrepen.
En die strijd is niet hopeloos. Er zijn tal van welwillende mensen die het leven op aarde een warm hart toedragen. Ook zijn er tal van initiatieven, vaak kleinschalig, die proberen het tij te keren.
Waar is de wereldoorlog op uit? Op de overwinning! En wanneer is die overwinning behaald? Wanneer iedereen die een keuze kan maken – mensen dus – kiezen voor levenliefhebbend leven, zowel in houding en denken, als ook in doen en laten, en dat zowel individueel als ook collectief (politiek en bedrijfsleven inbegrepen).
Hoe de oorlog te voeren? Met welke middelen?
De grootste gewelddadigheid komt van onze almachtige medestander: klimaatverandering. De gevolgen van haar wereldwijde actie zijn enorm. Soms toont zij zich meedogenloos, andere keren kan haar optreden begrepen worden als een urgente aansporing. Bij een orkaan, bijvoorbeeld, of een hittegolf. De aansporing negeren betekent: er zal meer komen.
Moeten wij mensen mee gaan doen in die mondiale gewelddadigheid? Mij lijkt van niet. Er is al geweld genoeg. Wat daarnaast nodig is: werken aan transitie naar een andere, milieu-, dier- en mensvriendelijke omgang met elkaar, zowel sociaal en politiek, als ook technologisch en economisch. En minstens zo belangrijk: een transitie in onze mentaliteit en wereldbeschouwing, met als gemene deler: een levenliefhebbend ethos. Je zou dit de naar-vrede-strevende kant van de huidige wereldoorlog kunnen noemen.
Aan de wereldoorlog die gaande is, kan ieder van ons dus bijdragen: het liefst vreedzaam, kritisch en creatief, met acties en met initiatieven (6).
Totdat de oorlog ten einde is, en alle (zelf)vernietigende levensvijandigheid overwonnen is!
Cruciaal is een omslag, hoe paradoxaal ook: klimaatverandering niet langer zien als tegenstander, maar als medestander, in het besef dat een radicaal andere mentaliteit en wereldbeschouwing nodig is, wil de klimaatcrisis ooit ten goede keren. Met als gevolg: in denken en handelen laten zien dat we van ons aller leven op aarde houden, en niet dood willen en lijden willen verminderen, ook van niet-menselijk leven. Wie of wat je liefhebt, wil je niet vernietigen, maar laten bloeien. En dat kan op heel veel manieren!
Behalve de bevordering van een levenliefhebbende attitude, heeft deze zienswijze als voordeel dat natuurvriendelijke ontwikkelingen (zowel praktisch als mentaal) een overstijgend doel krijgen én een machtige medestander, namelijk klimaatverandering zelf. Verbeeldingskracht welkom!
De klimaatcrisis opvatten als een wereldoorlog die gewonnen moet worden om leven op aarde, inclusief menselijk leven, te laten overleven, met hulp van klimaatverandering: het lijkt op een ultieme poging om van een nood een deugd te maken. En dat is het ook. Ik zie geen andere manier om aan de wanhoop te ontkomen, en om optimistisch te blijven over de zin van een natuurvriendelijke en levenliefhebbende leef- en denkwijze.
Klimaatverandering en de strijd ertegen moeten een positieve draai krijgen - er moet iets te winnen zijn -, willen we er ons echt voor gaan inzetten.
Noten:
.1) Enkele berichten:
1,5 gradendoel is gepasseerd station: ‘Er zijn geen goede scenario’s meer’ (NU.nl, 2-9-26)
Global heating will hit at least 1.8C, UN warns, and there are ‘no good outcomes’ (The Guardian, 2-9-26)
Wat betreft mogelijke kantelpunten:
‘Klimaat begonnen met kantelen, vijf dramatische kantelpunten al gepasseerd?’ (Duurzaam nieuws, 9-9-22)
.2) Een heuristische hypothese zie ik als gelegenheid, niet alleen om te onderzoeken wat vanuit die hypothese zichtbaar, inzichtelijk en voorstelbaar wordt, maar ook als uitnodiging om een idee te testen op validiteit, inclusief kritiek en suggesties ter verdieping of bijstelling.
Eerder lanceerde ik de ‘Nieuwe Spiltijd’ als heuristische hypothese. (Zie weblog 19 augustus en 1 september 2026)
.3) ‘Gaiaans’, van ‘Gaia’, Grieks voor ‘aarde’. Oftewel: ‘moeder natuur’.
Voor meer denkwerk over ‘Gaia’, verwijs ik naar: Bruno Latour, Oog in oog met Gaia. Acht lezingen over het Nieuwe Klimaatregime (Octavo, 2017).
‘Klimaatcrisis als wereldoorlog’ heeft verder geen link met Latour.
.4) Of betreft het eerder een wereldrevolutie? Een revolutie heeft de neiging te mislukken, dan wel te verzanden in terreur. Zal dit laatste ook het lot zijn van de klimaatcrisis?
.5) 'De opmars van eindtijdfascisme. De bizarre alliantie van technologie, fascisme en geloof' (VPRO Tegenlicht, 30-8-26)
https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/onze-economische-blinde-vlek_jkzaxyf5z20
.6) Er is heel veel gaande, wat natuurvriendelijke initiatieven betreft. Een voorbeeldje:
‘Duurzame Dinsdag: een cao voor bijen, een fit bos en 13 andere initiatieven’ (HetKanWel, 8-9-22))
https://hetkanwel.nl/duurzame-dinsdag-bijzondere-initiatieven/
gepost door Dries Boele @ 12:23
0 reacties
.
Op mijn manifest ‘Axialisme: participeren in een Nieuwe Spiltijd’ (19-8-26) kreeg ik een reactie van Arnold Ziegelaar, met de stelling dat ook utopisch denken een metafysica nodig heeft, wil het meer worden dan wensdenken. Voordat ik hierop inga, enkele opmerkingen over het project zelf.
Vooraf zij gezegd dat ik een Nieuwe Spiltijd eerst en vooral beschouw als een heuristische hypothese, bedoeld als hulpmiddel om te onderzoeken wat er gaande is en hoe verder.
Stel we beschouwen de tijd waarin wij leven als een nieuwe Spiltijd, wat licht dan op? Wat toont zich dan, en hoe? Leidt het gezichtspunt tot nieuwe inzichten? Wat wordt mogelijk om zich voor te stellen? Vanuit welk verlangen? Dienen zich nieuwe vergezichten aan?
Met de Nieuwe Spiltijd als heuristische hypothese wil ik een conceptuele ruimte openen, waarin mogelijkheden denkbaar worden die anders ongedacht of onderbelicht blijven, waarin creativiteit – ook filosofische – wordt gestimuleerd, en waarin iets nieuws en hoopgevends de gelegenheid krijgt om zich te ontplooien.
Is er werkelijk sprake van een Nieuwe Spiltijd? Zou kunnen. Het doet ertoe hoe je iets benoemt en welk kader je eraan geeft, om iets al dan niet voor mogelijk te houden. Zoals een concept iets denkbaar maakt, en daarmee ervaarbaar, zo zou een heuristische hypothese perspectieven kunnen openen, niet alleen voor denken, maar ook voor handelen.
Is de ‘Nieuwe Spiltijd’ een utopie? Zou kunnen. Als horizon. In het besef dat een utopie nooit werkelijkheid zal worden, maar wel vensters opent in een duister geworden verblijf. Een utopie is vooral een experiment dat uitnodigt tot een vrij spel van verlangen, verbeelding en avontuurlijk denken. Wat levert het op om hetzelfde – namelijk de situatie waarin wij ons bevinden – anders te bekijken?
In eerste instantie zou ik het hele idee van een Nieuwe Spiltijd dus willen opvatten als een heuristische hypothese, die een conceptuele ruimte opent waarin een en ander in een nieuw licht komt te staan, inclusief verbeelding, creatieve opties en nieuwe perspectieven. Hoop vooral.
Met het lanceren van een Nieuwe Spiltijd zou ik menselijke denkkracht, verbeelding én verlangen voluit willen ontketenen, en bevrijden uit alle pogingen om hen klein te houden, in te beperken of te ontmoedigen, of om hen in dienst te stellen van een productiviteit die uiteindelijk in ons aller nadeel is, richting afgrond.
Denken, verbeelding en creativiteit: het zijn nog steeds mogelijkheden waarin wij mensen (kunnen) uitblinken, en – gevoed door verlangen – onmisbaar voor het vormgeven van een menswaardige en levenliefhebbende toekomst!
gepost door Dries Boele @ 12:20
0 reacties
.
AMSTERDAM MET AL JE MOOIE MENSEN
Je gekke en bravoure mensen
Je zonnige en treurige mensen
Je veelkleurige en vreemdtalige mensen
En je mensen met een grote bek
Je rondborstige en langgerekte mensen
Je modieuze en bewuste mensen
En je mensen die het allemaal niet kan schelen
Je lenige en slome mensen
Je zakelijk in pak gestoken mensen
En je bedelende mensen
Je reizende en flanerende mensen
Je mensen in strakke truitjes
En je mensen met een pondje meer
Je nette en hardwerkende mensen
Je mensen die niets doen of net genoeg
En je goedlachse mensen
Je rugzak en rolkoffer mensen
En je mensen die een dagje doen
Je creatieve en studerende mensen
Je hetero, homo en alle andere mensen
Je mensen die de boel verbouwen en de straat
En je mensen die anderen bekakt noemen of burgerlijk of nog anders
Je mensen met tolerantie voor bijna alles
Je klagende mensen
En je mensen die ruzie maken om niks en dan weer lachen
Je shoppende mensen
Je mensen die honger hebben en geen huis
En je mensen met grote pupillen en een capuchon
Je kroegen- en je huismus-mensen
Je starende en dronken mensen
En je mensen als een pauw
Je mensen met een glazen bol bij al het nieuws
En je politiek correcte mensen
Je zwijgende en luidruchtige mensen
En je azijn zeikende mensen
Je katten- en je hondenmensen
Je sportende mensen
En je mensen voor de tv
Je mensen die duiven voeren en anderen die ertegen zijn
Je mensen die graag in de zon zitten en anderen helemaal niet
Je chagrijnige mensen en zij die zich kleden met fantasie
Je spierballen en getatoeëerde mensen
Je mensen met een knipoog
En je irritante mensen
Je kindermensen
Je eigenzinnige mensen
Je mensen uit alle windstreken
En je on-Amsterdamse mensen of nog erger
Allemaal mensen
Met mijn hele hart
Amsterdam, eye love you!
gepost door Dries Boele @ 08:45
0 reacties
.
Op vakantie in eigen stad: ook dat kan!
Gisteren overal geslenterd. In verschillende buurten van Amsterdam. Totdat het nogal ging regenen.
Ook het Rembrandthuis aangedaan, vlak bij het Waterlooplein. Ik was er een tijd niet geweest. Veel etsen en een rondgang door het huis van de Meester (toen hij nog in betere doen was), inclusief atelier. Plus een tijdelijke tentoonstelling: ‘Rembrandt & het leven’. Dit alles met informatieve audio. Zeker de moeite waard!
..........
gepost door Dries Boele @ 11:01
0 reacties
Filosoof, docent, schrijver. Dries Boele studeerde aan enkele kunstacademies en vervolgens filosofie in Amsterdam en Parijs. Hij is vanaf 1983 betrokken geweest bij de ontwikkeling van praktische vormen van filosofie. Sinds 1990 werkzaam als praktiserend filosoof, in en buiten Nederland, m.n. filosofisch consulentschap en socratische gesprekken. O.a. voor Nijenrode University, Amsterdamse politie, managementteams, gevangenen, artsen en diverse onderwijsinstellingen. Daarnaast geeft hij leesgroepen en cursussen, m.n. filosofie van de levenskunst. Ook als filosofische vakantie, o.a. in Zuid-Frankrijk, Griekenland en bij de ISVW (Leusden). Hij verzorgt een training voor socratische gespreksleiders en doet onderzoek naar filosofie met het oog op levenskunst en samenleving. Sinds 1994 leidt hij een filosofisch café in Amsterdam. En sinds corona vooral schrijven.
Aanmelden bij
Posts [Atom]
