nachtwandeling

 .

In bed, met Griepje of een ander

 

In bed, met Griepje of een ander

 

Vol bewondering ben ik 

- of zal ik zeggen ‘verwondering’ - 

voor mijn lichaam, 

al klinkt dat vreemd 

zo’n bezittelijk voornaamwoord. 

(Het lijkt eerder andersom.)

 

Hoe alles functioneert, 

en dat het heel veel aankan, 

inclusief ziekten. 

En dat de rillinkjes van nu

niets anders betekenen 

dan één of twee graden boven normaal, 

meer niet. 

Dus ja, niks aan de hand. 

Gaat weer over.

 

Hoe subtiel een en ander op elkaar is afgestemd, 

en zonder dat iemand 

het in elkaar heeft gezet, 

toezicht houdt, 

of herstelt 

- in geval van verwonding bijvoorbeeld,

of besmetting.

 

(Waar ben ik dan?)

Eerder verrassend dat het zo lang goed blijft gaan 

- het hart, de longen, spijsvertering, 

en niet te vergeten de hersenen - 

en dat dag in dag uit, 

terwijl het ook zo helemaal mis kan gaan: 

ellende en soms veel.

Of het stopt ermee 

en de boel valt uit elkaar. 

 

Maar nee, nog steeds ben ik er!

 

Waarom het bestaan van God willen bewijzen?

 

Laat ik beginnen met een boude stellingname: Willen bewijzen dat God bestaat is zoiets als willen bewijzen dat Harry Potter echt bestaat. Of Odysseus. En daarmee wil ik niets afdoen aan wat God voor iemand die Hem dient of eert kan betekenen, integendeel.

 

Dat geloof in God een zielverheffende en zingevende werking kan hebben, geloof ik zonder meer. Maar dat betekent nog niet dat Hij echt, daadwerkelijk, ja feitelijk bestaat. Het zegt alleen maar dat geloof in God een zielverheffende en zingevende werking heeft. 

 

Ook Harry Potter heeft veel in mij teweeggebracht. In mijn verbeelding hebben de verhalen hun werking gehad. En ja, de Harry Potter-serie, zowel in boekvorm als ook de films, is een van mijn favorieten. Toch, ik heb niet de neiging om zijn bestaan te gaan bewijzen, noch zal ik op zoek gaan naar Zweinstein. In mijn verbeelding, misschien, maar niet daarbuiten.

 

Idem dito wat betreft God. 

 

Okay, ik wil best aannemen dat ‘God’ voor (veel) méér staat dan ‘Harry Potter’ of ‘Odysseus’. Prima om ‘God’ uit te breiden naar alles wat er te wensen of te vrezen valt, en dat in ideale vorm. Uitstekend. Maar verandert dat iets aan de werking ervan in de menselijke verbeelding?

 

Hoe God op te vatten, zoals Hij figureert in tal van godsdiensten? Het valt immers niet te ontkennen dat God, of goden, wereldwijd een belangrijke rol spelen, en dat sinds mensenheugenis. Wie of wat is dan ‘God’?

 

Mijn suggestie zou zijn om God op te vatten als een symbool. Als symbool bestaat Hij, voor mensen, en meer niet. De vraag wordt dan: waarvoor staat God symbool? Wat wordt gesymboliseerd in God?

 

Op deze vraag zijn meerdere antwoorden te geven. Het bestaansmysterie. De zin van het leven. Liefde in ultieme vorm. Rechtvaardigheid in ideale vorm. De eerste oorzaak van alles. Etc.

 

Als mens kunnen we God opladen met al onze existentieel relevante vragen, behoeften en verlangens, en Hem daarop het antwoord laten zijn. Maar wat zegt dat meer dan dat wij mensen met die vragen, behoeften en verlangens leven, en graag zouden willen dat ze geadresseerd worden? 

 

Dat de vragen, behoeften en verlangens reëel zijn voor de persoon in kwestie, lijdt wat mij betreft geen twijfel. Vraag is: wat maakt God, of goden, hierop het antwoord?

 

Het lijkt er sterk op dat God als antwoord een symbolische omkering is - oftewel: de vraag omgeduid tot antwoord. (Wat is de eerste oorzaak? Nou, de eerste oorzaak, en die noemen we ‘God’. Wat is volmaakte liefde? Nou, volmaakte liefde, en we noemen haar 'God'. Enzovoort.) Zoals ook romanfiguren of filmkarakters de verpersoonlijking kunnen zijn van een verlangen of een angst. In verbeelding is alles mogelijk.

 

God kan dus heel verschillende gestalten aannemen, afhankelijk van de vragen, behoeften en verlangens die Hij symboliseert.

Interessanter dan het bestaan van God te willen bewijzen, lijkt me de vraag welke rol God in de menselijke verbeelding speelt. In zoverre God een product is van menselijke verbeelding is zijn functie vooral symbolisch. 

 

Om dit te onderzoeken hoef je geen god-gelovige te zijn; je kunt ook simpelweg diepmenselijk geïnteresseerd zijn in hoe onze verbeelding werkt, en hoe zielsverheffing (of hoe je het ook noemt) en zingeving ‘werken’, om te beginnen de eigen. 

 

Geloven in God als een realiteit is vergeten dat wij mensen zelf de scheppers van God zijn, in onze verbeelding, als antwoord op vragen, behoeften en verlangens die ons mensen bezighouden.

 

Is het heiligschennis om God terug te brengen naar een symbool? Waarom zou dat? Het vergroot eerder mijn bewondering voor de verbeeldingskracht waarmee wij mensen begiftigd zijn en wat die kracht vermag, met name wanneer we erin gaan geloven! En het doet niets af aan de existentiële relevantie van de vragen, behoeften en verlangens die in God, of goden, worden gesymboliseerd.

 

Waartoe dan willen bewijzen dat God ook daadwerkelijk bestaat? Welke behoefte spreekt uit deze poging? De behoefte aan macht? Aan gelijk willen hebben? (Mij ontgaat de redelijkheid van die behoefte.)

 

Is het niet opmerkelijk dat kunst zingevend kan zijn voor sommigen, zoals godsdienst dat is voor anderen? Idem dito wat betreft filosofie opgevat als wijsbegeerte, sport, of een andere liefde. Wat zegt het over zingeving dat zij zulke verschillende gestalten kan aannemen? De eerste zit kennelijk niet vast aan de laatste. De inhoud zit niet vastgeklonken aan de vorm. Wat zegt dat over het geloof in God?

 

En dan kom ik nogmaals terug op de bewijsdrang: zo min als ik vind dat iedereen fan zou moeten zijn van Harry Potter, zo min zal iemand mij ervan kunnen overtuigen dat geloof in God de enige optie is als antwoord op de vragen, behoeften en verlangens die de mijne zijn en die ik deel met vele anderen. Wat betreft antwoord zijn er ook andere opties. Sommige ervan passen mij, andere niet.

 

Is het niet vervelend, ja ronduit ergerlijk, dat iemand je wil overtuigen van de juistheid van eigen levensbeschouwelijke voorkeur of smaakoordeel? - ja erger nog, als enig juiste...

Door te focussen op vragen, behoeften en verlangens die we als mensen delen is het mogelijk om de verschillende opties te vergelijken en in elkaar te vertalen, - in plaats van uit te zijn op exclusiviteit en gelijk-krijgen. 

 

Ten slotte, God zien als een symbolische grootheid en meer niet: maakt dat geloof erin onmogelijk? Waarom? Ik weet heel goed dat Harry Potter, of welke romanfiguur ook, niet echt bestaat, maar dat is nog geen reden om mij niet te laten meevoeren met het verhaal. Idem dito met sport: hoe belangrijk is het dat een bal tussen drie palen komt? Nuchter bezien zullen zelfs de meest fanatieke voetballiefhebbers toegeven dat het niet meer is dan een spel. Toch blijven de emoties hoog oplopen. Waarom zou geloof in God dan onmogelijk worden wanneer we inzien dat God een symbool is, en meer niet? Met geloof erin komt het effect. 

 

Mijn vraag aan degenen die zo nodig het bestaan van God moeten bewijzen, zou zijn: vanwaar die behoefte? Waarom geen genoegen nemen met het geloof in God en de werking daarvan? Is het geloof zelf onvoldoende?

 

Huizen zijn er niet om aan te verdienen, maar om in te wonen

 

In tal van Europese landen komen mensen, met name jongeren, in opstand tegen de onbetaalbaarheid van woningen, zowel huur als koop (1). En terecht, huizen zijn er niet om aan te verdienen, maar om in te wonen. 

 

Geen enkel medelijden, nul-komma-nul, met huiseigenaren die nauwelijks iets verdienen aan het verhuren van hun bezit. Het zou regel moeten zijn. 

 

Woningbezit buiten de woning waarin men zelf woont is een gunst. Huiseigenaren mogen blij zijn dat zij door de gemeenschap in staat worden gesteld om met hun huis, of huizen, bij te dragen aan het woongenot van medeburgers. Een vorm van gastvrijheid. Meer niet. Elke cent die ze er meer aan verdienen is diefstal.

 

 

......

.1: How Europe’s housing crisis is fuelling a new movement (The Guardian, 30-9-26)

https://www.theguardian.com/world/2026/sep/30/how-europes-housing-crisis-is-fuelling-a-new-movement

 

Kunst

 

KUNST

 

Welke kunst is mijn vriend,

welke mijn geliefde?

 

Welke kunst troost mij, 

geeft mij verlichting 

wanneer het zwaar valt

te leven?

Welke droogt mijn tranen,

ruimt op,

bevrijdt mij van onnodig lijden?

 

Welke kunst opent,

breekt mij open,

viert,

doet mijn hart zingen?

 

Welke kunst wekt mijn levenslust,

maakt mij avontuurlijk,

speels als een jong aapje,

laat mij dansen dansen dansen?

 

Welke kunst doet mij verlangen naar haar, 

doet mij vergeten de tijd 

dat zij er niet was,

doet mij lyrisch leven

alsof nu 

voor altijd is?

 

Welke kunst bezingt haar schoonheid,

haar glimlach, haar ogen, haar er-zijn,

verleidt mij tot tedere beroering?

 

Welke kunst slaat mij met verrukking,

brengt mij intiem buiten mijzelf,

in staat van uitgelaten geluk 

en verwondering 

en ongeloof dat zoiets mogelijk is?

 

Welke kunst verzoent mij 

telkens opnieuw

met het leven en z’n wisselvalligheden

en met de onontkoombare?

Voortijdige rouw

 

VOORTIJDIGE ROUW

 

In rouw ben ik 

Over verloren jeugd

Over mogelijkheden die het niet meer zijn

Over onontkoombaar ouder worden

Voorbij kansen op nog een keer

 

Rouw over wat over is, weg, voorbij

De roes van nieuwsgierige onschuld en bravoure

De roes van onbekommerd vrijen, 

Van erotiek uitgebreid naar alles en iedereen

Met altijd de mogelijkheid van opnieuw

Fris en spannend 

Alsof de eerste keer

Alsof alles nog kan

Alles

De roes van voor het eerst ontdekken

En dan herontdekken

Van onverwacht ontmoetingen aangaan

Argeloos de wereld ingaan

En maar zien

 

Rouw om het verlies van dierbaren

Van die ene vriend met wie ik zoveel kon delen

Van die ene vriendin met wie het goed toeven was

Waar we ook waren

En van vele, vele anderen

Van wie ik mij herinner

En koester met een verlegen hart

 

Rouw om afscheid dat ik niet heb kunnen nemen

Rouw om de onherroepelijkheid van de tijd

 

Rouw om wat er wel had kunnen gebeuren

Maar te laat bedacht

Rouw over wat niet meer kan worden overgedaan

Omdat ik het toen verknalde

Op onvoorzichtige impulsieve zelfzuchtige dwaze te gretige kleingeestige pijnlijke kwetsende teleurstellende momenten

 

Rouw ook over alles wat niet meer terugkomt

En om wat ik niet gedaan heb

Al is dat gelukkig zelden geweest

 

Rouw over wat niet anders kan dan komen

Om de dood die een einde maakt

Aan leven waar ik zo van hou

 

Rauwe rouw

Nee, anders is het niet

 

Mokum bij schemering