Levenskunst, filosofie & seculiere spiritualiteit/ Dries Boele

zondag 5 juni 2022

Iets doen aan hét probleem van onze tijd: klimaatverandering/ ‘Klimaat – Actie & Reflectie – Platform (KARP)’

.

Heb besloten om méér te gaan doen aan hét probleem van onze tijd: klimaatverandering. Ik wil van mijn pessimisme af, en hoop velen met mij. Er is van alles gaande – zoals de oorlog in Oekraïne en de nasleep van corona -, maar dat maakt de verandering van het klimaat niet minder relevant. 

 

Het is duidelijk dat iets doen aan klimaatverandering alleen kans van slagen heeft door samenwerking. Als eerste stap heb ik daarom enkele groepen gecreëerd, zowel op Facebook (1) als ook op LinkedIn (2): ‘Klimaat – Actie & Reflectie – Platform (KARP)’. Deze groepen willen een platform bieden aan allerlei initiatieven, met klimaatverandering als gemeenschappelijke noemer.

 

Te denken valt aan: melding maken van eco-events, acties (ook ludieke), discussiebijeenkomsten, eco-filosofie, protest, retraites, discussies online (zoom), vieringen, klima-borrels, leesgroepen, eco-feesten, wandelen-voor-het-klimaat, voeding, tips, etc. Zowel lokaal, als iets verder weg. En virtueel de hele wereld! 

 

Er is van alles mogelijk, willen we iets doen aan de klimaatverandering.

 

Tussen de suggesties zitten er ook enkele die je misschien niet zo snel met actie of klimaatverandering associeert, zoals klima-borrels, vieringen en eco-feesten. Toch lijkt het me het beste om dit soort feestelijkheden ook op de agenda te zetten. Enerzijds om het klimaat ‘sexiër’ te maken dan het vaak wordt gepresenteerd. Anderzijds de aarde, de natuur en ons samenleven met dieren en planten zijn een feestje waard. Het betreft tenslotte ons bestaan (en overleven) in meest directe zin.

 

De klimaatverandering en de crises die ermee gepaard gaan, zijn existentieel een ongekende uitdaging en van mondiaal formaat. Het is de vraag of er ooit een uitdaging is geweest die zo groot en alomvattend is geweest als de huidige, en met zulke ingrijpende gevolgen, tot en met gezamenlijk overleven. To be or not be!

 

Klimaatverandering is niet iets dat ons geheel onverwachts overkomt, noch is zij een natuurgebeuren, zoals aardbevingen en vulkaanuitbarstingen, waar we qua oorzaak part noch deel aan hebben. Nee, we hebben er weet van, al enige decennia, en we spelen er zelf een hoofdrol in. We kunnen er dus niet onderuit.

 

Behalve op handelen en politiek, doet de klimaatverandering ook een forse aanspraak op ons denken, op filosofie, en ook op religie en spiritualiteit. Het is zeer de vraag of bestaande levensbeschouwingen en hun mens- en wereldbeelden ongeschonden uit de komende crises zullen komen. Want ja, zijn de bestaande levensbeschouwingen niet medeschuldig aan de ontstane situatie? Het zou kunnen dat het allemaal op de schop moet! 

In alle opzichten is er dus werk aan de winkel!

 


Noten:

.1) https://www.facebook.com/groups/407241361122961

.2) https://www.linkedin.com/groups/12674412/

 

vrijdag 3 juni 2022

Fijn, het kan weer!

 .

Fijn het kan weer!

 

Dagelijks berichten over excessief weer.

Mislukkende oogsten en ondraaglijke hitte in India, twee maanden eerder dan reeds gebruikelijk.

Onverwacht zwaar weer in Duitsland en Zuid-Limburg – maar toch, “het viel mee”.

‘Historische’ hittegolven in een dozijn staten van de VS, en het is nog maar mei.

In Irak de negende zandstorm in minder dan twee maanden...

Enzovoort. Enzovoort.

We zien het gebeuren op het Nieuws.

We lezen erover, als de krantenredactie het nog de moeite waard vindt.

En pakken vervolgens massaal het vliegtuig naar vakantiebestemmingen, dichtbij en ver weg.

Want ja, het kan weer, eindelijk!

We hebben er zolang op gewacht.

En inderdaad: ga! zou ik zeggen.

Zolang het weer kan, zou ik elke gelegenheid aangrijpen!

;-)

 

 

[Eerder bericht op Facebook, 22-5-22]

 

zaterdag 14 mei 2022

Pleidooi voor (scholing in) wetenschappelijk denken

Een boeiend pleidooi voor scholing in wetenschappelijk denken door Carl Sagan (1). Wat is het belang ervan? 

Sagan noemt drie redenen. Niet alleen is het van belang 1) met het oog op de ontwikkeling van wetenschap en technologie, maar ook om 2) kritisch te kunnen kijken naar bizarre opvattingen: complottheorieën, spiritueel & religieus pseudo-weten, en andere vormen van magisch denken. En, niet onbelangrijk: om 3) bestuurders en parlementariërs de nodige achtergrond/ondergrond te geven bij het beslissen over zaken waarin (nieuwe) technologie een grote rol speelt, en dat is bij steeds meer politiek-maatschappelijke kwesties het geval. 

 

Hoe kunnen politici besluiten over zaken waar ze geen verstand van hebben, terwijl wetenschap en technologie wel steeds meer ons leven bepalen? 

En in het algemeen: hoe kunnen wij burgers ons een oordeel vormen over allerhande opvattingen die de ronde doen, wanneer ons oordeelsvermogen niet kritisch is gevormd, onder andere door wetenschappelijk denken?

 

Het interview met Carl Sagan gaat over het Amerika van de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw. Wat hij inbrengt is evenwel ook van toepassing op onze tijd en op Europa. Het zal niet moeilijk zijn om vergelijkbare voorbeelden op te voeren.

 

Ook doet hij enkele behartenswaardige opmerkingen over de verhouding religie/ wetenschap, - iets wat in het huidige Amerika wederom speelt (of nooit is weggeweest), en dat ook in Europa weer lijkt te gaan opspelen. 

 

Wat pleit voor wetenschappelijk denken? Zorgvuldig onderzoek doen, op zoek naar bewijs, en het bevragen van opvattingen op evidentie. Uitgaan van voorlopigheid (het kan toch anders zijn dan gedacht), en het uithouden van onzekerheid, van (nog)-niet-weten, bij gebrek aan bewijs, in plaats van te schieten in pseudo-zekerheid. En vooral: nieuwsgierigheid en blijven onderzoeken.

 

Helaas zijn tal van kwesties ondertussen verweven geraakt met identiteit, waardoor overtuigingen geen eventuele uitkomsten zijn, maar emotioneel geladen uitgangspunten, en waardoor de loopgraven zich alsmaar meer verdiepen, - identiteitspolitiek lijkt me een van ergste epidemieën van deze tijd, erger dan Covid en moeilijker te bestrijden; het is een sluipend en alles-doortrekkend gif. Maar wellicht dat wetenschappelijk denken toch enigszins een rem kan zetten op deze polariserende ontwikkelingen, mits erin zo breed mogelijk wordt geschoold.

 

Enkele citaatjes:

‘The thing about science is, first of all, it’s after the way the universe really is and not what makes us feel good, and a lot of the competing doctrines are after what feels good and not what’s true.’

 

‘Humans have had this way of magical thinking through all of our history. The problem is that today technology has reached formidable maybe even awesome proportions and so the dangers of thinking this way are larger, not that this a new kind of thing.’ 

 

‘We’ve arranged a society on science and technology in which nobody understands anything about science and technology, and this combustible mixture of ignorance and power sooner or later is going to blow up in our faces. I mean, who is running the science and technology in a democracy if the people don’t know anything about it.’

 

 

 

Noot:

.1) Carl Sagan Issues a Chilling Warning to America in His Final Interview (1996) 

https://www.openculture.com/2015/05/carl-sagan-issues-a-warning-in-his-last-interview-1996.html?fbclid=IwAR1siRPn1jkMlu1_2p9zpCxstwBZ0fTVi8AeETPp9eZa3v9NRvm6PHQPwLA

 

zondag 1 mei 2022

Voor op mijn begrafenis (XV): films

Film! Om mijn vrienden, familie, collega’s, bekenden, vijanden en anderen die wel eens aan mij denken ook enig cinematografisch kijkplezier te bieden op mijn begrafenis, heb ik een lijst met favoriete films opgesteld (zie hieronder). De volgorde is volstrekt willekeurig.

Graag zit ik in een bioscoop. Vooral de setting spreekt me aan: donkere zaal, samen met anderen, die tijdelijk hun mond houden – althans, dat zou mooi zijn -, en je kunt niet weg (naar de koelkast, bijvoorbeeld). 

 

Het duister van de bioscoop heeft een speciaal effect: alsof het allemaal in mijn geest in scène wordt gezet, in een uitbreiding van mijn mentale ruimte, bevolkt door personages, omgevingen en gebeurtenissen die me zowel vreemd als bekend voorkomen. Er is een vrije uitwisseling met wat er zich allemaal in mijn bewustzijn ophoudt en vooral ook mijn on-bewustzijn. Intrigerend wat film allemaal kan losmaken, en meer dan dat. Heb ik er ervaringen en gevoelens bijgekregen door naar films te kijken? Hebben zij mijn beleving gevormd? En mijn verlangens?

 

De verbeelding heeft zich als speelveld vernieuwd sinds de uitvinding van de film, en de donkerte van de bioscoopzaal is daarin een belangrijk element: een soort tempel voor de uitvergroting van het innerlijk, inclusief de duistere krochten van de ziel. Onze realiteit is nog fictiever geworden dan zij al was. Met film als de gelegenheid bij uitstek om zich dat bewust te worden!

 

Een aantal films heb ik al meerdere keren gezien, sommige zelfs 6 of 7 keer, maar dat doet er niet toe. Ik zou ze allemaal met jullie nog een keer willen zien, op mijn begrafenis; zelf zal ik meekijken door een gaatje in mijn kist. We kunnen er een festival van maken!

 

Het zijn er veel, en misschien moeten we af en toe pauze houden, waarin je naar huis kunt om minder belangrijke dingen te doen, zoals werk; dat moet tenslotte ook gebeuren. Of om zelf iets te creëren.

 

Ik twijfel er niet aan dat we een goede tijd samen zullen hebben met het zien van deze weelde aan films! Wat de selectie zegt over mij, zou ik niet weten. Het zegt in ieder geval dat de artistieke creativiteit groot is en zeer divers. Bravo! Kunst: het leven vieren in creativiteit – is altijd een van mijn motto’s geweest. En het mooie van film is: het dagelijks leven lijkt zo veel boeiender dan het vaak in werkelijkheid is. Ook dat is een verdienste van de kunsten!

 

Oh ja, ook de vertoning kan in willekeurige volgorde. Iets met voorkeurstemmen of iets dergelijks. Wellicht dat het interessante gesprekken teweegbrengt. Ben benieuwd wat ik te zien krijg en wanneer, en dat vanuit mijn donkere kijkdoos!

 

En vertoon dan tussendoor ook een documentaire: ‘The Pervert’s Guide to Cinema’, gemaakt door Slavoj Zizek, uit 2006 (zeker ergens te vinden op het web). Zizek is een van mijn favoriete Youtube-verschijningen. Ditmaal is zijn presentatie niet gelardeerd met obscene grappen, maar wel een interessante kijk op film. Ooit was film een van mijn hoofdvakken op de universiteit waarop ik zat toen ik in Parijs woonde. Ook toen waren er pogingen om het kijken naar films meer te laten worden dan het zien van een gefilmd spektakel. Het bleef bij pogingen. Zizek heeft een bril op die me anders naar het witte doek heeft doen kijken. Een optie in optiek.

 

Veel plezier ermee, en tot ziens!

 

P.S.1

Interessante filmseries heb ik weggelaten, omdat dan niemand meer toekomt aan werk en zo. Maar mocht er veel animo voor zijn, dan kunnen zij natuurlijk getoond worden. Ik lig er klaar voor! 

Ik denk aan: Twin Peaks (Lynch); Dekalog (Kieslowski); Heimat (Reitz); The Kingdom (Von Trier); Harry Potter (alle films); Borgen; Het geheime dagboek van Hendrik Groen; Weissensee; The Queen’s Gambit; Squid Game. Onder andere.

Series heb ik vaak vermeden, vanwege verslavingsgevoeligheid. Maar goed, dat is nu anders. Youtube lijkt mij het beste hiernamaals. Na mijn begrafenis zal ik daar vaak te vinden zijn. Ik heb er lang van gedroomd; dat gaat nu dus werkelijkheid worden!


P.S.2

Mijn begrafenis heb ik uitgesteld tot ná 2059. Tijd genoeg dus om nieuwe films te zien, of oude films die ik nog niet gezien heb. Wellicht komt er een aanvulling op onderstaande lijst. Ben benieuwd welke films jij, de lezer, zou noemen die er (nog) niet opstaan!


 

 

MIJN PERSOONLIJKE FILMLADDER

(Volgorde is willekeurig)

 

. Groundhog Day (Ramis, 1993)

. Joker (Philips, 2019)

. Amélie - Le Fabuleux Destin d’Amélie Poulain (Jeunet, 2001)

. Seven (Fincher, 1995)

. The Invention of Lying (Gervais/ Robinson, 2009)

. The Matrix (The Wachowski’s, 1999)

. Amadeus (Forman, 1984)

. Fight Club (Palahniuk, 1999)

. Parasite (Bong Joon-Ho, 2019)

. Monty Python and the Holy Grail (Gilliam/ Jones, 1975)

10

. Monty Python’s Life of Brian (Jones, 1979)

. Seven Samurai (Kurosawa, 1954)

. Der Untergang (Hirschbiegel, 2004)

. Back to the Future (Zemeckis, 1985)

. Dead Poets Society (Weir, 1989)

. The Karate Kid (Avildsen, 1984)

. Delicatessen (Caro/ Jeunet, 1991)

. The Truman Show (Weir, 1998)

. One Flew Over the Cuckoo’s Nest (Forman, 1975)

. La dolce vita (Fellini, 1960)

20

. Otto e mezzo (Fellini, 1963)

. Apocalypse Now (Coppola, 1979)

. Het offer (Tarkovski, 1986)

. Andrej Roebljov (Tarkovski, 1966)

. Stalker (Tarkovski, 1979)

. Solaris (Tarkovski, 1972)

. Liebe in den Gängen (Stuber, 2018)

. Manifesto (Rosefeldt, 2015)

. Het Net (Kim Ki-Duk, 2016)

. 2001: A Space Odyssey (Kubrick, 1968)

30

. The Shining (Kubrick, 1980)

. Dr Strangelove (Kubrick, 1964)

. Das Leben der Anderen (Donnermarck)

. Being There (Ashby, 1979)

Sátántangó (Béla Tarr, 1994) [duurt 7,5 uur!]

. Festen – The Celebration (Vinterberg, 1998)

. Citizen Kane (Welles, 1941)

. The Godfather, deel I, II en III (1972, ’74, ‘90)

. La Haine (Kassovitz, 1995)

. De Poolse Bruid (Karim Traïdia, 1998)

40

. Viridiana (Bunuel, 1961)

. Le Charme discret de la bourgeoisie (Bunuel, 1972)

. Cet objet obscur de désir (Bunuel, 1977)

. Un Chien Andalou (Bunuel, 1929)

. Salò o le 120 giornate di Sodoma (Pasolini, 1975)

. Una giornata particulare (Scola, 1977)

. Novecento (Bertolucci, 1976)

. Ladri di biciclette – Fietsendieven (Sica, 1948)

. Blue Velvet (Lynch, 1986)

. Wild at Heart (Lynch, 1990)

50

. Mulholland Drive (Lynch, 2001)

. Paradies Liebe/ Glaube/ Hoffnung (Seidl, 2012, 2013)

. Breaking the Waves (Von Trier, 1996)

. Idioterne – Idioten (Von Trier, 1998)

. Fitzcarraldo (Herzog, 1982)

. Tokyo monogatari – Tokyo Story (Ozu, 1953)

. Gebroken spiegels (Gorris, 1984)

. Vertigo (Hitchcock, 1958)

. Psycho (Hitchcock, 1960)

. The Birds (Hitchcock, 1963)

60

. Het slangenei (Bergman, 1977)

. Het zevende zegel (Bergman, 1958)

. Persona (Bergman, 1966)

. La Grande Bellezza (Sorrentino, 2013)

. The Wall – Pink Floyd (Parker)

. Hannah Arendt (Von Trotta, 2012)

. Down by Law (Jarmusch, 1986)

. Stranger than Paradise (Jarmusch, 1989)

. 12 Angry Men (Lumet, 1957)

. The Kid (Chaplin, 1921)

70

. Modern Times (Chaplin, 1936)

. The Great Dictator (Chaplin, 1940)

. Gandhi (Attenborough, 1982)

. Duck Soup – Marx Brothers (McCarey, 1933)

. Trois Couleurs: Bleu (Kieslowski, 1993)

. Abel (Warmerdam, 1986)

. Rosemary’s Baby (Polanski, 1968)

. Le locataire (Polanski, 1976)

. Jurassic Park (Spielberg, 1993)

. The Silence of the Lambs (Demme, 1991)

80

. The Addams Family (Sonnenfeld, 1991)

. La Grande Bouffe (Ferreri, 1973)

. Carrie (De Palma, 1976)

. The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (Greenaway, 1989)

. Sorry We Missed You (Loach, 2019)

 

 

 

Ik ben er vast een paar vergeten, maar ja, welke?

 

maandag 28 februari 2022

Oorlog in Europa: hoe stellen we ons teweer? Creativiteit als verzet!

Waarom zouden we ons druk maken over de oorlog in Oekraïne? Wat staat er op het spel?

Kort gezegd: een creatief, pluriform, dynamisch Europa, rijk aan verschillende culturen, rijk ook aan verschillen binnen landen die gezamenlijk de Europese beschaving vormen. (1) En Oekraïne maakt deel uit van deze beschaving, en wil dat ook nadrukkelijk! Hoe haar te verdedigen? Met nog meer creativiteit!

 

De Europese beschaving manifesteert zich in een breed palet aan culturen. Als er iets is dat niet wil lukken in Europa, dan is dat gelijkschakeling. De verschillen binnen Europa zijn dan ook haar kracht: een weelde om trots op te zijn! De multiculturele samenleving is in de eerste plaats Europa als geheel.

 

Met de aanval van Poetin op de Oekraïne heeft hij niet alleen de soevereiniteit van een land wreed geschonden. Ook wil hij een zelfstandige, Europese cultuur – de Oekraïense – onderwerpen aan dezelfde regels van het spel die hij in Rusland laat gelden. En die regels zijn monocultureel en dictatoriaal: er wordt geen tegenspraak geduld; oppositie is onmogelijk; en tal van vrijheden worden beknot omwille van een cultuur die georganiseerd is rond het idee van één heersend volk, het Russische. 

 

Ook in Europese landen zijn er tendensen die de culturele pluriformiteit om zeep willen brengen, ten gunste van een uniforme cultuur rond het idee van één volk. Als Poetin wint in de Oekraïne, zal dat een versterking betekenen van deze tendensen.

 

Hoe ons hiertegen teweer te stellen?

 

Enerzijds door het verzet van de Oekraïense bevolking op alle mogelijke manieren te steunen en door het Rusland van Poetin te raken waar het maar kan. 

 

Anderzijds – en dat lijkt mij ook belangrijk – door bij te dragen aan een bloeiende Europese beschaving, en aldus te maken dat iedereen (nog meer) het gevoel krijgt dat het de moeite waard is om in Europa te leven en om haar te verdedigen, inclusief Oekraïne. En dát Europa kan niet anders dan pluriform en dynamisch zijn, rijk aan verschillen in cultuur!

 

Verdedigen door te creëren! Op alle mogelijke gebieden! Laten we niet in een defensieve kramp schieten. Laten we Oekraïne verwelkomen door de pluriformiteit van Europa te vergroten en versterken, in het besef dat deze creatieve veelvormigheid een kracht is, en niet vanzelfsprekend.


Natuurlijk is er meer nodig dan Europa laten bloeien en creatief zijn. Het is zeker niet het enige antwoord. Maar wel een goed alternatief voor gefocust zijn op welvaart, comfort en consumptie. Deze mentaliteit hoeft wat mij betreft niet gered te worden, - ook gezien die andere crises, rond klimaatverandering.

 

De oorlog in Oekraïne heeft Europa wakker geschud. Zijn we zelfgenoegzaam geworden? Zou kunnen. Behoeft onze beschaving vernieuwing? Zou kunnen. Is het nodig opnieuw te gaan spelen, om vastgedraaide en verouderde patronen te doorbreken en nieuwe vormen te creëren, op alle mogelijke gebieden? Leve de homo ludens! Leve de spelende mens!


Meer nog dan eerder voel ik me Europeaan, en ik ben er trots op!




Noot:

.1) Zonder er nu een punt van te willen maken, lijkt het me belangrijk om ‘Europa’ te onderscheiden van ‘Europese Unie’. Ook als de EU, als politieke organisatie, uiteen zou vallen en verdwijnen, zou er nog steeds Europa zijn, als beschaving. (Zelfs Groot-Brittannië maakt er onderdeel van uit, ook al doet het z'n best om er niet bij te horen.) Waar de Europese beschaving voor staat, is onderwerp van discussie, en deze zal nooit beslist worden. Beter gezegd: de hele discussie is vitaal en dynamisch bestanddeel van Europa als beschaving.

 


maandag 14 februari 2022

Pleidooi vóór een jaarlijkse lockdown!

Binnenkort worden alle coronamaatregelen opgeheven, helaas. Met nostalgie denken wij reeds terug aan de afgelopen lockdowns. Het volledig sluiten van alle publieke instellingen, horeca en winkels dreigt verleden tijd te worden, definitief. Wij betreuren dat ten zeerste. 

Wij pleiten daarom voor een jaarlijks terugkerende lockdown, van zeg vier weken. Een uitstekende tijd om het rustig aan te doen, zich te bezinnen, minder te consumeren, en iets anders te doen dan wat moet, want ja, niets is open: de weldaad van een dergelijk intermezzo is ongeëvenaard!

 

Dankzij de coronapandemie hebben we ontdekt wat een dergelijke onderbreking kan betekenen. Het doorbreken van alledaagse vanzelfsprekendheden, gedwongen pas op de plaats maken, even geen problemaholisme: een ongehoorde luxe! Om daarna met des te meer plezier te genieten van wat we echt de moeite waard vinden!

 

Ondanks luidruchtige protesten van enkelen, menen we te weten dat de meeste mensen een dergelijke, collectieve pauze op prijs stellen. Daarom pleiten wij ervoor om hem in te voeren als jaarlijks terugkerend ritueel: een algehele lockdown gedurende één maand! – verplicht uiteraard. Tijd voor bezinning, een retraite, liefhebberijen, of simpelweg niets doen: even uit de ratrace stappen, en dat met z’n allen!

 

De voordelen zijn duidelijk. Voor iedereen. Het liefst wereldwijd. Daarom bij deze ook een oproep aan de VN om dit initiatief te ondersteunen!

 

Liefhebbend,

D. B.

Namens het Comité ter Bevordering van ons Aller Welzijn, ook dat van onze vrienden, de dieren en de bomen, en de rest van het aardrijk, - zonder politieke of religieuze affiliatie.

;-)



……..

 

P.S.1.

Een lockdown lijkt op de wekelijkse rustdag zoals religies die kennen. Dan maar terug naar de zondag waarop alles gesloten is? Een wekelijkse rustdag heeft op mij toch een ander effect dan een lockdown van enkele weken. Zo’n dag is letterlijk om uit te rusten, vaak niet veel meer dan dat. 

 

Wat zou er gebeuren wanneer gedurende zo’n jaarlijkse lockdown ook gebedshuizen, kerken, moskeeën, synagogen, meditatiecentra, etc. dicht zouden zijn? Het lijkt me goed om ook de vanzelfsprekendheid van dergelijke rituelen te doorbreken. Misschien zit je uit gewoonte altijd bij dezelfde club. Een goede gelegenheid om eens te denken aan iets nieuws. Een verruiming van de geest maar dan anders.

 

Wie weet wat zo’n algehele ontregeling teweegbrengt! 

 

 

P.S.2.

Natuurlijk, een jaarlijkse lockdown zal er nooit komen, I know. Maar als provocatie en als gedachte-experiment vind ik het een interessant idee. 

 

Enerzijds hechten we aan onze vrijheid, anderzijds zitten we – althans, de meeste van ons – stevig vast in tal van patronen, gewoontes en routines. Vrijheid is vaak: kunnen blijven doen wat je altijd al doet. We willen weer zo snel mogelijk terug naar ‘normaal’, en dat betekent veelal: het ‘oude normaal’, d.w.z. zoals we eerder deden. Al hecht ik zeer aan vrijheid, in de praktijk merk ik weinig van vrijheid. 

 

Een algehele ontregeling zou een goede gelegenheid kunnen zijn om flexibiliteit, veranderingsbereidheid en vrije geest te oefenen, zeker ook omdat deze tijd erom vraagt, - ik hoef de crises waar we in zitten en die op ons afkomen niet nog eens op te sommen.

 

Dus ja, een jaarlijkse lockdown zou welkom zijn, ook al zal het er nooit van komen. 

;-)







 

 

zaterdag 5 februari 2022

Van theologie naar theopoëzie, en het geloof in voorbije verhalen. Een nieuw boek van Sloterdijk

.

Een nieuw boek van Sloterdijk, vertaald, onder de titel: ‘Theopoëzie. De hemel tot spreken brengen’. (1) Ben benieuwd. 

 

Wat ik van de recensie begrijp, is dat de strekking van het boek ongeveer als volgt is. Ja, God is dood, maar ‘we zijn er nog niet klaar mee’. We hebben nog steeds te maken met resten van een millennia-oud geloof in goden, vooral in de gedaante van verhalen. 

 

Sterker nog: religies zijn in wezen verhalen, ‘erop gericht om ons te imponeren, vast te leggen en in te snoeren in één of andere zienswijze.’ Vroeger en ook nu. 

 

‘Het beste wat we volgens Sloterdijk kunnen doen is dus om als een soort religieuze zwervers de verschillende religieuze verhalen tot ons nemen. Als religie inderdaad zoiets is als kunst en literatuur, kunnen we er maar beter van genieten.’ Harry Potter en de Bijbel gebroederlijk naast elkaar. 

 

En Sloterdijk kennende, vertelt hij hierover wederom een overdadig, woorddronken en barok denkend verhaal.

 

Citaat uit het boek:

‘Zoals zich onlangs op de oceanen gigantische golflengtes van plastic afval hebben gevormd, waarvan de biologische afbraak eeuwen, zo niet millennia zal duren, zo kunnen zich ook op de oceanen van de ziel gigantische golflengtes van godenresten hebben gevormd, ook al worden zij minder vaak opgemerkt. Hun ontgifting en recycling is theologisch, etnologisch, psychologisch, cultureel en esthetisch nog niet voltooid.’

 

Dat de inzichten van Sloterdijk nog niet overal zijn doorgedrongen, bewijst de actie van een pastor in het Amerikaanse Tennessee (2). Afgelopen woensdag organiseerde hij een ‘hekserij’-boekverbranding. Gelovigen konden bij deze gelegenheid boeken van o.a. Harry Potter op de brandstapel te gooien. ‘Gij zult geen twee Verhalen tegelijk dienen.’ Ook tarot-kaarten, helende kristallen en occulte spreukenboeken konden aan het vuur cadeau worden gedaan. Boeken van Sloterdijk en anderen met een filosofisch verhaal werden niet genoemd. Waarschijnlijk is de beschaving nog niet zo ver doorgedrongen. 

 

Denkend aan eerdere boeken van Sloterdijk, zoals ‘Kritiek van de cynische rede’ en ‘Sferen’, vermoed ik dat een boek als ‘Theopoëzie’ vele malen subversiever is dan teksten van radicale atheïsten als Richard Dawkins. Hun aanvallen zijn frontaal en luidruchtig. Het is heel gemakkelijk om een dergelijke kritiek naast je neer te leggen. De aanval dringt eerder in het defensief dan dat het verleidt tot twijfel. Sloterdijk is veel subtieler. Hij neemt het geloof serieus, maar verlegt de aandacht. Als een sluipend gif transformeert hij het denken over wat zich eerst als vanzelfsprekend voordeed: God wordt van absolute grootheid tot romanfiguur. Door anders naar hetzelfde te kijken doet hij de geloofwaardigheid ervan imploderen. En je kunt de verhalen nog steeds blijven lezen!

 


Noten:

.1: De kerken lopen leeg, maar de mooie verhalen blijven (NRC, 4-2-22)

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/02/03/de-kerken-lopen-leeg-maar-de-mooie-verhalen-blijven-a4084211?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nrcboeken&utm_content=&utm_term=20220204

 

.2: Tennessee pastor holds ‘witchcraft’ book burning for Harry Potter and Twilight (Independent, 4-2-22)

https://www.independent.co.uk/tv/news/witchcraft-book-burning-harry-potter-va8e3274e?utm_content=Echobox&utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR0UeOhX_xDrk4fZhCMM94XbnlpYD563ZLM_-RPQoAPdgURJnxq5AH_L1fE#Echobox=1644016698